MENÜSKÜS

MENÜSKÜS YARALANMASI , MENÜSKÜS YIRTIĞI ,MENÜSKÜS TEDAVİSİ ve MENÜSKÜS EGZERSİZLERİ

menüsküs

Diz eklemi, sportif aktiviteler sırasında normal sınırların ötesinde yüklenmelerle karşılaşır. Bu da sakatlanma olasılığını arttırır. Verilere göre, dize yönelik yaralanmaya yol açan spor dalları içerisinde futbol ilk sırada
gelmektedir.

MENÜSKÜS NEDİR ?

menüsküsDiz eklemi yandaki şekilde olduğı gibi 3 kemiğin birleştiği yapıdır. Femur(uyluk kemiği) vücüdumuzdaki en uzun kemik olup diz eklemi sayesinde tibia (kaval kemiği) ve fibula ile bağlantılıdır. Femur gövdemizdeki yükü ayaklarımıza tibia ve fibula ise zeminin yükünü gövdemize iletilmesini sağlarken diz içerindeki menüsküsler :

  • yük iletiminde,
  • şokun tamponlanmasında,
  • eklem bütünlüğünün korunmasında,
  • aşırı fleksiyon ve ekstansiyonun engellenmesinde,
  • kıkırdak beslenmesi
  • eklem yüzey sürtünmesinin azaltılmasında vazgeçilmez rollere sahiptirler.

Biomekanik çalışmalar menisküslerin %40-90’a varan oranlarda yüklenmeyi eklemin karşı yüzeyine ilettiğini göstermiştir. Tedavi amacıyla menisküslerin çıkarılması ,kısa dönemde rahatlama sağladığı halde uzun dönemde gelişen dejeneratif değişiklikler rahatsızlığı arttırmaktadır. Menisküs çıkarıldığı zaman temas alanı % 40 oranında azalmaktadır.

MENÜSKÜS ANATOMİSİ

menüsküsMenisküsler tibial kondil üzerine oturmuş fibrokartilaj yapılardır.Menisküsler önemli taşıyıcı destek yapılardır ve medialde %50 lateralde ise %70 oranında yükü bölerek eklem kıkırdağına temas basıncını azaltır. Dizin en önemli ikincil stabilizötörüdür. Diz ekleminde besleyici ve kaydırıcı özellikleri vardır.Medial menisküs ‘C’ şeklinde ve
posteriorda daha kalındır.Lateral menisküs ‘O’ şeklinde kalınlığı boyunca eşittir.Medial menisküsün kalın olan periferik kenarı eklem kapsülüne ve ligamentum kollaterale tibaleye yapışıktır.Bundan dolayı dış menisküse oranla daha az hareket eder ve travmaya daha açıktır.Lateral menisküs ise daha küçük ve daha hareketli olup, eklem yüzeyi olarak daha fazla alan kaplar.Kapsülle anatomik bağlantısı olmadığı için rotasyon yapabilir, mekanik zorlanmalara daha az maruz kalır.Dize yük bindiğinde menisküsler üçgen yapıları nedeni ile perifere doğru itilir.Her iki menisküs önden transvers ligament sayesinde birbirine bağlanırlar ve bu bağlantı sayesinde femurun tibia üzerinde kayması
sırasında birlikte hareket ederler.Menisküsler büyük kısmı avasküler olmasına rağmen aktif bir dokudur.Menisküsler kanlanmasında lateral ve medial genikulat arter esastır,bunlarla periferik kapsül ve ön yüz beslenir.Orta genikulat arter ise menisküs posterior yüzünün kanlanmasından sorumludur.Vasküler penetrasyon iç menisküsün %10-30 ‘una, dış menisküsün %10-25 ‘ine kadar yayılır.

Lokalizasyona göre kanlanma :
-Red-red zon(Kanlanmanın olduğu meniskosinovyal birleşme yerinden 0-3mmlik bölge)
-Red-white zon(Kanlanmanın kısmen olduğu ve meniskosinovyal köşeden 3-5mm’lik
alan)
-White-white zon(kanlanmanın olmadığı avasküler alanlar)
Menisküs yokken yük taşıma alanı 2cm2;menisküs varlığında ise 6cm2 olarak
ölçülmüştür.

MENÜSKÜS YIRTIĞI NASIL OLUŞUR ?

menüsküs

Sık görülen diz yaralanmalarından olan menisküs yırtığı genellikle dizin dönmesi veya yön değiştirmesiyle oluşur.Yaşlılarda menisküs yırtığı daha basit yaralanmalar ile oluşabilir.

Daha az hareket etmesinden dolayı daha fazla strese maruz kalan posterior medial menisküs yaralanmaları daha sık görülüyor. Atletler ve genç bireylerde menisküs yırtığı  temas içermeyen aktiviteler örneğin; hızlı dönme veya yavaşlama hareketleri ile oluşur.

MENÜSKÜS BELİRTİLERİ NELERDİR ?

Yaralanmayı takiben dizin iç veya dış eklem kenarı çizgisi boyunca ağrı hissedilir.
– Bir çok hastada menüsküs belirtisi olarak dizini doğrultma hareketi sırasında dizde ağrı hissedilir
– Ayrıca menüsküs hasarı sonrası dizde tıkırtı , dizde kilitlenme veya  dizde zayıflık hissedilir.Klinikte uygulanan Mc Murray veya apley testi pozitiftir. Menüsküs yaralanması sonrası çekilen MRI menüsküs tanısını koymankta yardımcıdır.

MENÜSKÜS AĞRISI NASIL GEÇER ?

Menüsküs ağrısına birçok hasar neden olabilir. Tüm menüsküs yırtıkları  aynı olmayıp menüsküs ağrısında menüsküs yırtığının tipi, menüsküs yırtığının yerleşimi, ciddiyeti, hastanın yaşı ve aktivite seviyisi belirler.

Menüsküs ağrısı tedavisinde herzaman öncelikle ameliyatsız tedavi yani konservatif tedavi uygulanır.

Genel olarak tedavinin hedefi mümkün olduğunca menisküs dokusunu koruyarak klinik semptomlara ve menisküs yırtığına yönelik tedavi yapmaktır.Konservatif tedavide antienflamatuar ilaçlar, dikkatli kuvvetlendirme egzersizleri kullanılır.Özellikle(kanlanmanın olduğu) dış 3. yapıdaki yırtıklarda bu tedavi uygulanır.Sedanter ve daha az aktif hastalarda konservatif tedavi tercih edilir.

AMELİYATSIZ MENÜSKÜS TEDAVİSİ

Dizde ki ağrılarınız sebebi menüsküsten kaynaklanıyorsa en son düşünmeniz gereken şey menüsküs ameliyatıdır. Dizdeki menüsküs sonrası ilk denenmesi gereken tedavi konservatif (ilaç ve fiziktedavi) olup eğer ağrılarınız da azalma olmuyorsa ve menüsküs ağrıları yaşam kalitenizi ciddi bir şekilde etkiliyorsa menüsküs ameliyatını düşünebilirsiniz.

Menüsküs yaralanması veya menüsküs yırtığı sonrası diz ağrısı için ilk 4 gün mümkün olduğunca ayakta kalmamalısınız, her 2 saatte bir dizinize 15 dakika buz uygulaması ağrı ve şişliğin azalmasına yardımcı olacaktır. Ayrıca aşağıdaki egzersizleri günde 2 defa 10 tekrardan 3 set yapmalısınız.

 

İlk 1 haftadan sonra aşağıdaki egzersizleri haftada en az  2-3  kez 10 tekrar 3 set halinde yapmalısınız. Menüsküs Egzersizleri:

MENÜSKÜS YIRTIĞI SONRASI NASIL İSTİRAHAT ETMELİYİM ?

İstirahat menüsküs tedavisinin temelini oluşturur ancak doğru istirahat sabahtan aksama kadar oturmak veya dizi hiç hareket etttirmemek demek değildir.

Günlük yaşamda dizinizde ağrısı olan hareketlerin yapılmaması ağrısı olmayan hareketleri ise ağrı olmayacak şekilde belli bir süre yapılması ve uzun süre ayakta kalınmayarak istirahat edilmeli.

MENÜSKÜS AMELİYATI ve MENÜSKÜS FİZİK TEDAVİSİ

menüsküsMenüsküs hasarı veya menüsküs yırtılması sonucu ağrılar azalmamışsa , menüsküsteki kıkırdak dokuda hasar varsa

ve diz hareketleri esnasında (yürüyüşte,oturmadan ayağa kalmada, merdiven inip çıkmada) dizde kilitlenmeler oluşuyorsa menüsküs ameliyatı şarttır. Ancak Menüsküs yırtığının ciddiyetine bağlı menüsküs ameliyatları farklılık göstererek tedavi süresi ve programı değişir.

Menüsküs yırtığına bağlı menüsküs ameliyatı menisküs tamiri ve menisektomi olarak iki farklı biçimde yapılmaktadır.

Menisektomi Nedir ?

menisektomiMenüsküs yırtığına bağlı yırtığın boyutu ölçüsünde menüsküsün bir parçasının veya daha büyük bir oranının artroskopi ile çıkarılmasına menisektomi denir.

Sporcularda çıkartılan menüsküsün boyutuna göre menüsküs fiziktedavisi 2 ila 6 hafta arasında sürmektedir.

Menisektomi sonrası fiziktedavi ve rehabilitasyon programı aşağıdaki gibidir :

FAZ I – Akut Faz (0-2 hafta)

Amaç: *ağrı, enflamasyon ve ödemi azaltmak

  • *tama yakın ROM
  • *quadriseps kas aktivitesini iyi hale getirmek
  • *aktif ekstansiyon yetmezliği olmayan düz bacak kaldırma

Tedavi: *buz uygulaması (ilk 48 saat her saat başı 15 dk , sonrasında günde toplam 5-6 kez)
*tolere edebildiği kadar yük vererek yürüme
*duvarda ve yerde topuk kaydırma
*quadriseps izometrik egzersizler
*ayak bileği pompalama egzersizi
*patella mobilizasyonu
*mini squat(3.günden itibaren)
*kalça çevresi izometrik egzersizleri 4 yönlü (ekstansiyon kaybı olmadan)
*ayak bileği lastik egzersizleri

FAZ II- Geçiş Fazı (2-4 hafta)

Amaç: *kas kuvveti ve enduransın arttırılması
*ağrısız ROM ile tam yük vererek hareket
*fonksiyonel aktivitelere dönüş
*propriosepsiyonda artış

*ağrısız ROM ile tam yük vererek hareket
*fonksiyonel aktivitelere dönüş
*propriosepsiyonda artış
Tedavi:*tam ağırlık vererek yürüme
*denge egzersizleri
*yüzme, su içi egzersizler, bisiklet, hafif koşu(3.hf)
*stepper (stairmaster), leg press
*öne ve yana yumuşak hamle
*parmak ucu yükselme
*hamstring, gastro./soleus ve quad. germe
*egzersiz lastiğiyle terminal ekstansiyon, hamstring egzersizleri
*ayakta egzersiz lastiğiyle 4 yönlü kalça çalışması
Eğer efüzyon yoksa(min.), tam ve ağrısız rom varsa, yeterli denge ve kas kuvveti varsa 3. faza geçilir.

FAZ III- İleri Aktivite Dönemi(Spora Dönüş 4-6 hafta)

Amaç:*spora/fonksiyonel aktiviteye dönüş için hazırlık

*kas kuvveti,propriosepsiyon ve enduransın artırılması

Tedavi:

*ileri güçlendirme, izokinetik çalışma(hams./quad.)
*spora özgü çalışmalar, esneklik egzersizleri
*plyometrik egzersizler, vertikal sıçrama
*koşu programı, yana ve geri koşular, carioca, sekiz figür çalışması, hızlanma-
yavaşlama çalışması
*CV kondisyon, core stability
*4.hf submax, 6.hf max aktivite

MENÜSKÜS TAMİRİ NEDİR ?

Menüsküs yırtığı sonucu menüsküs ameliyatında menüsküsün yırtık parçasının dikilmesi işlemine menüsküs tamiri denir.

Menüsküs Tamiri Sonrası Fizik Tedavi Ve Rehabilitasyon

FAZ I- Maksimum Koruma Dönemi (0-4hf)
Amaç: ağrı ve enflamasyonu azaltmak
              tamir edilen dokuyu korumak
              0-90 derece EHA kazanmak
Menüsküs Tamiri Tedavisi 

açı ayarlı dizlik tam ekstansiyonda kilitli (otururken 90 derece açılabilir)
koltuk değnekleriyle tolere edebildiği kadar yük vererek yürüme
elektirik stimülasyon(ES)
elevasyon
buz, ilk 48 saat her saat başı 15 dk, sonrasında günde toplam 5-6 kez 15 dk
uygulanır
EHA 0-90 pasif fleksiyon (arka boynuz tamirlerinde 70 aşılmamalı)(1-2hf), 0-120 pasif fleksiyon (3-4hf)
patellar mobilizasyon
pron diz ekstansiyonu(pasif ağırlıkla)
kuadriseps izometrik egzersizleri, hamstring izometrik egzesizleri(arka boynuz tamirlerinde 6hf sadece tam ekstansiyonda )
düz bacak kaldırma(DBK) dirençsiz
kalça çevresi izometrik egzersizleri
ayak bileği pompalama egzersizi
germe egzersizleri
kondüsyon için üst ekstremite egzersizleri

FAZ II-Orta Koruma Dönemi(5-10hf)
Amaç: 

EHA da artış
güçlendirme programında ilerleme
propriyosepsiyon

Menüsküs Tedavisi

AAD çıkarılır
Tam ağırlık verilir
Fleksiyon açısı kademeli olarak tam rom
Patella ve patella çevresi yumuşak doku ve eklem mobilizasyonu
4 yönlü direncli kalça egzersizleri
Bacak itme (70-10 derece)
Mini çömelme
Yandan basamak çıkma
propriyoseptif egzersizler
Denge egzersizleri
7-8 haftadan itibaren kondüsyon bisikleti, yüzme, yürüme, merdiven aleti, eliptik bisiklet

FAZ III-Güçlendirme Dönemi(11-15hf)
Amaç: Tam ve ağrısız eklem hareket açıklığı
güç ve dayanıklılığın arttırılması
Spora hazırlık
Menüsküs Tedavisi

Açık ve kapalı kinetik zincir egzersizleri
Propriyoseptif egzersizler
düz koşu
pliyometrik egzersizler

FAZ IV-Spora Dönüş
Yapılan spora yönelik egzersizler

MENÜSKÜS DİZ GÜÇLENDİRME EGZERSİZLERİ

Menüsküs ameliyatı sonrası ilk 2 haftalık egzersiz programı

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bunları da sevebilirsiniz

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir