AYAK & AYAK BİLEĞİ KIRILMASI

AYAK BİLEĞİ KIRILMASIayak bileği kırılması,ayak kırılması tedavi

Ayak bileği kırıkları ayak bileğinin burkulması,ayak bileğine darbe,düşme veya travma sonrası meydana gelir. Ayak bileği kırığı genellikle klinik muayene veya x-ray sonucu anlaşılır.Kırık sonrası kemiklerde ayrılma gerçekleşmemişse kırık alçıya alınarak 3-6 hafta arasında kırık tedavi edilebilir.Eğer ayak bileğindeki kırık kemikler birbirinden ayrılmışsa cerrah parçaları anotomik pozisyonda  sabitler,parçalar sabitlenemiyorsa internal fiksasyon denilen platin ve vidalar ile kırık sabitlenir.

AYAK BİLEĞİ ANATOMİSİ /BİYOMEKANİĞİ

Ayak bileği Tibia,fibula ve talus isimli 3 kemikten oluşur.Kırıklar bu kemiklerin herhangi birinde oluşabilir.En yaygın tibia kırığı olup halk arasında kaval kemiği olarak bilinir.Ayak bileğindeki kemik kısım medial malleolus olarak isimlendirilir.Fibula dış kısımdaki kemik olup bilekte lateral malleol olarak isimlendirilen çıkıntı oluşturur.Tibia ve fibula talus kemiği ile topuğa bağlanır.Ayağın dorsiflexion hareketinde talus ve fibula posteriora kayarken,plantar flexionda tersi gerçekleşir.Ayak bileği kırığı sonrası bu mekanizma bozulduğundan rehabilitasyonda talus,fibula mobilizasyonları ihmal edilmemelidir.

AYAK BİLEĞİ KIRILMASI NASIL  ANLAŞILIR?/AYAK BİLEĞİ KIRIĞI BELİRTİLERİ

Çoğu ayak bileği kırığı ayak bileği burkulması,darbe veya düşme sonucu oluşur.Kırık sonucu kişiler genelde kırık bölgesine  ‘taş atıldı’ hissi duyar ve bir ses duyduklarını belirtir.Belli başlı kemiklerin  üzerine dokunulduğunda(palpasyonda)şiddetli ağrı vardır.Kırık sonrası ayakta

-Yoğun bir ağrı,şişme,morarma(birkaç saat sonrada oluşabilir) meydana gelir.

-Ayağın görünümünde farklılık

-Diğer ayak ile karşılaştırıldığında gözlemlenebilir farklıklar

-Yürüme,koşma gibi aktivitelere devam edilemez.

-Ayak üstüne ağırlık verilemez.

-Kırık sonrası sadece kemik değil ligaman,bağ,tendon ve sinirlerde hasar görülebilir.

AYAK BİLEĞİ KIRILMASININ ANLAŞILMASI

Ayak bileği kırığının muayenesinde temel zorluk ayaktaki bağların yaralanması yoksa  kırık mı olduğunu saptamaktır.Ayak bileği kırığı ödem,hematom(kan pıhtılasması yada halk arasında ayak bileğine kan oturması),medilal-lateral fibula proximal başı,talus,calcaneus,navicula,chopart ekleminde,5.metatarsalda krepitasyon veya palpasyonla hassasiyet kırık bulgusudur.

ayak kırılması,ayak kırığı tedaviayak bileği kırılması,ayak kırığı

 

 

 

 

 

 

Resimdeki noktalara dokunulduğunda şiddetli ağrılar kırık bulgusudur

AYAK BİLEĞİ KIRIĞINDA İLK YAPILMASI GEREKENLER

Bir kırıktan şüpheleniliyorsa,ayak bileği eklemi ağrılıysa,ayak bileği hareketleri sınırlıysa hemen ayak bileğini stabilize etmek için atel ile ayak bileğinin sabitlenmesi gerekir.Ayak bileğini çevreleyecek şekilde her saat başı 10 dakika buz yapılmalıdır(ilk 3 gün),elastik bir bandaj ile ayak bileğinin bandajlanması ödem oluşmasını engeller.

Ayak bileği bandajı nasıl yapılır izlemek için tıklayın.

Uyuşma,karıncalanma,hissiszlik ve bölgenin aniden donması sinir harebiyeti belirtisidir.Yumuşak dokuda batma tarzında ağrılar oluşuyorsa kas ve tendon hasarı akla gelmelidir.

HEKİMLER AYAK BİLEĞİ KIRIĞINA NASIL KARAR VERİR?

Ayak bileği kırıkları genellikle klinik muayene ve x-ray görüntülemesi sonucu anlaşılır.OTTOWA KURALLLARI klinisyenlere görüntülemeye ihtiyaç olup olmadığı hakkında bilgi verir.Kırık ve ciddiyetini belirlemek için Dannis-webber sınıflaması,yaralanma seviyesini Lauge-hansen tanımlamış ve mekanizması hakkında açıklamalara yer vermiştir.

AYAK BİLEĞİ KIRIĞI SONRASI TEDAVİ

Çoğu hastada malleol kırığında 6 hafta immobilizasyon gerekir(ayağın sabitlenerek hiç hareket etmemesi) Eğer kırık yerinden oynamamışsa veya ameliyat olacaksa walking cast veya çıkarılabilir özel kırık botları ile 2 hafta sonra yürünebilir. Çırarılabilir özel botlar erken dönemde egzersize başlanmasını sağlar ve daha erken spora dönüşe imkan verir.

Ayak bileği kırığı sonrası ameliyatın ilk günleri ağrısız ayak bileği hareketleri ve yukarıdaki şekilde buz ve elastik bandaj uygulanır.

AYAK BİLEĞİ KIRILMASI İYİLEŞME SÜRECİ?

Kemik kırıldığı an inflamasyon dönemi başlar ve 1-4 gün süre alır.

Tamir dönemi 4-40 gün

Yeniden şekillenme dönemi 25-100 gün

Genel olarak ayak bileği kırıkları sonrası  hafta alçı veya döküm ile immobilizasyon gereklidir.Bu sürede kemik kırığı iyişir ve fiziktedavi ile zayıflayan kas grubunun güçlendirilmesi,oluşan yapışıklıkların açılması,denge ve fonksiyonel egzersizlere geçilir.

Ayak bileği kırığı sonrası 2.5-3 ay arasında yürümeye başlanabilirken 3.5-4 ay içinde araç kullanılmaya başlanabilir.

Ayak bileği kemiğin tamamen kaynaması ortalama 1 yıl alır.

Yeniden şekillenme tamir döneminin sonunda başlasada kırık kaynadıktan sonra bile yıllarca devam edebilir.

AYAK BİLEĞİ KIRIK İYİLEŞMESİNİ GECİKTİREN FAKTÖRLER

-Kırılan kemiğin beslenmesinin zayıf olması (tibia 1/3 distal)

-Açık kırık

-Kırık uçları birbirinden uzak olması

-Eklem içi kırıklar

-Kırık uçları arasına yumuşak doku girmesi

-Vücuttaki enfeksiyonlar

-Yaşça büyük olmak,sigara kullanımı

-Diyabet,hipertiroid,böbrek yetmezliği

-Vitamin a ve d hipervitaminözü

-Kortikosteridler

AYAK BİLEĞİ KIRIĞI NASIL ÇABUK İYİLEŞİR ?

* Tam olmayan kırıklar

* Genç yaşta olmak

* A,B,C,D,kalsiyum,fosfor,çinko gibi mineraller kırık iyileşmesini hızlandırır

* Tiroid hormonu,gh,insulin,kalsitonin,anabolik streoidler,konroitin sülfat ve hyaluronidaz gibi hormonlar                   kırık iyileşmesini hızlandırır.

* Kırık bölgesine 20-40 mA,DC elektrik akımı verilmesi kırık iyileşmesini hızlandırır.

* Onarım evresinde Alternan akım(AC) uygulaması kalsifikasyon sürecini olumlu yönde uyarır.

* Elektromanyetik modaliteler kıkırdaktaki fibroz dokunun kalsifikasyonunu stimüle ederek ayak bileği                             kırığının iyileşmesine olumlu katkıda bulunur.

* Ayağa erken yük verilmesi,ayak bileğinde kesikli stresler yaratmak kemik iyileşmesini ve şekillenmesini                        olumlu yönde etkiler

* IGF 1,2- FGF – BMP gibi faktörlerayak bileği kırılmasında iyileşmesini hızlandırır.

AYAK BİLEĞİ KIRIĞI İYİLEŞMEMESİ NEDENLERİ

* Kemiğin iyi beslenememesi

* Vücuttaki enfeksiyonlar

* Kırık kemiklerin arasına yumuşak doku girmesi

* Platinin kemikler arasına yanlış montelenmesi

* Aşırı hareket,ayak üzerinde uzun süre kalınması.

AYAK BİLEĞİ KIRIĞI SONRASI EGZERSİZ

ayak bileği kırığı sonrası egzersiz videosu için tıklayın

 

Bunları da sevebilirsiniz

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir